موسیقی فولکلور استان گیلان ( فولکلور گیلکی )

موسیقی فولکلور گیلکی ( فولکلور استان گیلان )

فولکلور معمولا به شکل شفاهی و سینه به سینه به نسل های بعدی جامعه منتقل می‌شود. موسیقی #فولکلور بخشی از فرهنگ عامه‌ مردم است. برای مفهوم موسیقی فولکلور یا موسیقی توده‌ مردم ویژگی‌های گوناگونی درنظر گرفته شده است. “والتر ویورا” می‌گوید که ترانه‌ فولكلور دارای سه ویژگی است: اول اینکه به وسیله توده مردم خلق شده باشد. دوم اینکه توده مردم مالک آن باشند و سوم اینکه ترانه بازتابی باشد از خصوصیات طبقه زیربنایی جامعه

• در گیلان فعاليت زنان در شاليزارها از قديم مثال زدنی بوده و مبنای هنر فولکلور ارزشمند ما گردیده است. در بیجارسرخوندگی با آوازهای مقام پهلوی دشكن ، موقع #وجين از هر گروه ده نفر به بالا دو دسته می شدند و از هردسته دو نفر پيشخوان بودند، يعنی خواننده اول. بعد هر نفر يك بيت می خواند، نفری از گروه بعدی بيتی مي خواند و جوابش را می داد. يعنی وقتی سه هكتار شاليزار وجين می شد، زنان به آواز و مقام چنگ می زدند تا كمر كار وجين را بشكنند. در واژه پهلوی دشكن (دشكن=شكست بده خواننده گروه مقابل را)، و پهلوی يعنی پهلويی يا كناری خودت.
• اینک ما حسرت آن سالهایی را می کشیم که این صداهای بکر در شالیزارهای ما دُرفشانی می کردند ولی قلم بدستان و دوربین بدستان ما بدنبال ثبت آن نبودند. نخبه های فرهنگی ما در صد سال اخیر در علوم و ادبیات ملی سرآمد شدند ولی به گوهر گرانبهای خانگی اهمیت ندادند و شاهد هستیم که زبان و رسومات و فولکلور ما اینگونه دچار انزوا گردیده است. ولی هنوز دیر نیست و این عزیزان هنوز نفس می کشند. اغلب ما از لالایی ها و نجواهای مادران و پدران خود خاطراتی داریم که متاسفانه در حال فراموشی است.
• ناصر وحدتی معتقد است که موسیقی فولکلور یعنی همان چیزی که آن پیرزن روستایی می خواند و این نوع موسیقی مانند شیئ عتیقه ای است که دیگر نمی توان عین آن را ساخت و چنانچه شکست، با مصالح دیگری نمی توان آن را مرمت کرد.

• بعضی پژوهشگران میان موسیقی شرق و غرب گیلان تفاوت قائل شده‌اند و موسیقی آوازی را بیشتر در کوهپایه‌های شرقی یافته‌اند و آهنگ‌ها و موسیقی‌سازی را در گیلان میانه و غربی، در حالی که هر دو نوع در هر دو منطقه آمیخته‌اند و مجموعه‌ای واحد تلقی می‌شوند. نکته‌ای که هست این است که شعرهای موسیقی آوازی (که به صورت سینه به سینه از گذشته به امروز رسیده‌اند) در مناطق گوناگون گیلان، از نظر گویش و زبان، به قدری با هم تفاوت دارند که فهم آنها حتی برای ساکنانِ مناطقِ هم‌جوار هم سخت است. این آوازها با لهجه‌ها و گویش‌های تالشی (ساکنان غرب، شمال غرب و جنوب غرب گیلان)، گالشی (ساکنان کوهپایه‌ها)، کُرمانجی (عمارلویی‌ها)، تاتی (اهالی رودبار)، ایلی (کولی‌ها) و کردی (گاومیش‌بان‌ها) اجرا می‌شود.